Busko- Zdrój

Busko- Zdrój - miasto w południowej Polsce, w województwie świętokrzyskim, siedziba powiatu buskiego i gminy Busko-Zdrój.

Miasto ma powierzchnię 12,28 km2, a według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 31 grudnia 2010 roku zamieszkuje je 16858 mieszkańców, w tym 7792 mężczyzn i 9066 kobiet. Gęstość zaludnienia to 1373 osób na km2.

Busko-Zdrój posiada klimat o charakterze nizinnym o cechach kontynentalnych. Maksymalna amplituda temperatur to 60 stopni Celsjusza, a średnia roczna temperatura to 7,8 stopnia i jest jedną z największych w Polsce. Miasto posiada dobry wskaźnik insolacji - w ciągu roku słońce świeci tu przez 1551 godzin.

Historia miasta sięga XII wieku. W 1166 roku ryceż Dzierżko ufundował w tym miejscu kościół. W tym samym roku nazwa Bugsk pojawia się w dokumentach papieskich. Pomiędzy 1180 a 1185 rokiem rycerz Derłsaw wraz ze swoim bratem, biskupem Witusem sprowadził w to miejsce zakon sióstr Norbertanek. W 1252 roku Bolesław Wstydliwy nadał klasztorowi immunitet skarbowy, który zezwolił na eksploatację miejscowych "solanek", czyli wód mineralnych. W 1287 roku książe Leszek Czarny nadał miejscowości prawa miejskie. W 1412 roku król Władysław Jagiełło zezwolił miastu na organizowanie cotygodniowych targów i dwóch jarmarków rocznie. W tym czasie zaprzestano eksploatacji solanek.

Zainteresowanie buskimi wodami wzrosło po 1772 roku, kiedy na mocy traktatu rozbiorowego kopalnie soli w Wieliczce i Bochni weszły w skład Imperium Habsburgów. W 1783 roku król Stanisław August Poniatowski nadał miastu przywilej, na mocy którego w Busku powstała Kompania Solna, która na skalę przemysłową rozpoczęła warzenie soli z solanek. Działalność ta trwała do 1795 roku, kiedy miasto zajęli Austriacy. W 1809 roku miasto włączono do Księstwa Warszawskiego, a w 1815 roku weszło w skład Królestwa Polskiego. Cztery lata później następuje kasata klasztoru Norbertanek.

Historia Buska jako uzdrowiska zaczyna się w po pożarze miasta w 1820 roku. Wtedy w dzierżawę wziął miasto generał Feliks Rzewuski. Doskonale orientując się w leczniczych właściwościach buskiej wody, wybudował łazienki według projektu słynnego polskiego architekta włoskiego pochodzenia Henryka Marconiego. W tym czasie wytyczono też park krajobrazowy według projektu ogrodnika Ignacego Hanusza, który istnieje do dzisiaj i skupia wiele odmian rzadkich roślin i krzewów. Do Buska zaczęli przybywać pierwsi kuracjusze.

W 1836 roku w busku-Zdroju uroczyście otwarto uzdrowisko, potem przejęte w dzierżawę przez spółkę przemysłowców z
Warszawy. W 1869 roku car Aleksander II pozbawił Busko praw miejskich, nie zahamowało to jednak funkcjonowania uzdrowiska. W 1880 roku, po przejęciu uzdrowiska przez Andrzeja Dobrzańskiego nastąpił jego dalszy rozwój. W owym czasie stało się ono słynne w kraju i za granicą.

W trakcie pierwszej wojny światowej miasto dostało się pod okupację austriacką. 14 grudnia 1918 roku odbyło się pierwsze posiedzenie nowo wybranej przez mieszkańców rady miejskiej. Poprzednia, działająca pod okupacyjną władzą austriacką zakończyła działalność dzień wcześniej.

9 września 1939 r. na terenie pobliskiej miejscowości Bronina 22 Dywizja Piechoty Górskiej, pod dowództwem pułkownika Leopolda Endel-Ragisa stoczyła bitwę z Niemcami powracającymi po nieudanej akcji przejęcia mostu na Wiśle w Szczucinie. Po 1945 roku miasto pełniło funkcję administracyjną i usługowo - handlową dla wsi z terenu Ponidzia. Najważniejszą dziedziną gospodarki miasta pozostaje do dziś działalność uzdrowiskowa. Na mocy reformy administracyjnej z 1 stycznia 1999 roku Busko-Zdrój stało się siedzibą powiatu buskiego.

--TURYSTYKA--

Na terenie Buska-Zdroju znajdują się liczne obiekty wpisane do rejestru zabytków. Są to:

- układ urbanistyczny miasta;

- drewniany kościół cmentarny pod wezwaniem św. Leonarda z 1699;

- Cmentarz „Stary” wraz z ogrodzeniem murowanym z XVII i XIX wieku;

- zespół klasztorny Norbertanek;

- kościół pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryii Panny;

- cmentarz kościelny;

- klasztor i plebania 1720-30, 1830;

- synagoga (obecny dom towarowy przy ulicy Partyzantów 6 z 1929;

- zespół uzdrowiskowy;

- Łazienki, obecnym sanatorium „Marconi” z 1836;

- park zdrojowy powstały w latach 1833-35;

- dom, przy ulicy Bohaterów Warszawy 4 z XIX wieku;

- dom przy ulicy Bohaterów Warszawy 6 z XIX wieku;

- ulica 1 Maja;

- willa „Bristol” na ulicy 1 Maja 1;

- szpital św. Mikołaja z 1837 roku, obecne sanatorium, ulica 1 Maja 3;

- willa „Bagatela Mała” z XIX wieku, ulica 1 Maja 15;

- willa „Oblęgorek” z 1903 roku, ulica 1 Maja 19;

- willa „Zielona” ulica 1 Maja 39

- willa „Dersław” z 1911 roku na ulicy Mickiewicza 18

- dom z początków XX wieku, Plac Zwycięstwa 10

- dom z pierwszej połowy XIX, Placu Zwycięstwa 27

Dla turystów wytyczone są 3 szlaki turystyczne:

Czerwony, z Buska do Solca-Zdroju o długości 27 kilometrów;
Zielony - Busko, Stopnica, Solec-Zdrój, Nowy Korczyn, Wiślica - 90 kilometrów
Niebieski - Pińczów, Grochowiska, Wełecz, Skorocice, Hotel Czerwony, Wiślica - 39 kilometrów

Szlaki nadają się do uprawiania turystyki rowerowej i narciarstwa nizinnego. Ponadto przygotowywane są tematyczne szlaki rowerowe śladami architektury świeckiej i sakralnej. Wytyczono też ścieżkę przyrodniczą.