Wybranieccy - oddział partyzancki

Wybranieccy – oddział Mariana Sołtysiaka „Barabasza”

Jeden z większych oddziałów AK w Świętokrzyskiem. Marian Sołtysiak „Barabasz” (1 II 1918 – 18 XII 1995) urodził się w miejscowości Gnojno w powiecie Busko-Zdrój. Po ukończeniu Gimnazjum imienia Stefana Żeromskiego w Kielcach Sołtysiak został w 1938 roku słuchaczem Dywizyjnego Korpusu Podchorążych Rezerwy przy 2 DP w Kielcach. W czasie polskiej wojny obronnej walczył w składzie 2 DP. Wojnę skończył pod Zamościem i tam też dostał się do niewoli niemieckiej, z której udało mu się zbiec. Już 11 listopada 1939 roku został zaprzysiężony w SZP, a następnie ZWZ-AK. W styczniu 1943 roku Marian Sołtysiak został mianowany dowódcą „Kedywu” w obwodzie kieleckim. W tym czasie na polecenie komendy obwodu sformował oddział partyzancki.

Oddział powstał w lutym 1943 roku w okolicach Bodzentyna, a działalność rozpoczął 22 marca 1943 roku. Początkowo grupa zbrojna sformowana przez „Barabasza” liczyła wraz z dowódcą 8 ludzi, głównie ze wsi Wzdół. W następnym okresie czasu terenem operacyjnym oddziału stała się przeważnie południowa część powiatu kieleckiego – lasy Cisowskie (gmina Daleszyce). Tam też mieściła się jego baza wypadowa. W ciągu 1943 roku i pierwszej połowy 1944 roku oddział przeprowadził szereg akcji bojowych, likwidacyjnych i zaopatrzeniowych, uderzających w cywilną i wojskową (policyjną) niemiecką administrację okupacyjną; między innymi: w maju 1943 roku na mleczarnię w Morawicy; trzy akcje na pociąg z rudą pirytu w okolicach Bukowej Góry; 11 sierpnia 1943 roku akcję wymierzoną przeciw żandarmerii niemieckiej pod Maleszową; akcję na komunalną kasę oszczędności w Kielcach a także szereg uderzeń na urzędy gminne. 16 października 1943 roku oddział opanował miasteczko Chęciny i zlikwidował trzech konfidentów. Jesienią 1943 roku „Barabasz” podzielił swój oddział na cztery drużyny, które miały własne miejsca działania. Powstał także zwiad konny oddziału pod dowództwem Henryka Pawelca „Andrzeja” oraz sekcja miejska na czele której stanął Stefan Fąfara „Dan”. Po scaleniu oddziału wiosną 1944 roku „Wybranieccy” przeprowadzili między innymi 8 marca 1944 roku atak na posterunek żandarmerii niemieckiej w Bielinach. W czasie walki partyzanci zabili pięciu żandarmów. 22 czerwca 1944 roku „Wybranieccy” opanowali Chmielnik oraz zlikwidowali załogę niemieckiego wozu pancernego.

Wraz z przygotowaniem operacji „Burza” oddział „Wybranieckich” uznany został za zalążek odtwarzanego 4 pp Legionów AK w składzie 2 DP. Do Akcji „Burza” „Barabasze” weszli, jako 1 kompania I batalionu 4 pułku. W czasie „Burzy” oddział brał udział w walkach z jednostkami niemieckimi między innymi: 21 sierpnia 1944 roku pod Antoniowem, 18 września 1944 roku pod Fanisławicami, 26 września 1944 roku Radkowem, zadając okupantowi straty w ludziach i sprzęcie. Część oddziału w okresie „Burzy”, „Zemsty” i „Deszczu” wzięła udział w walkach z Niemcami w okolicach Daleszyc. 7 lipca 1944 roku „Wybranieccy” w brawurowej akcji rozbili w Niestachowie oddział niemiecki, a w okresie między 27 lipca, a 11 sierpnia 1944 roku ubezpieczali Daleszyce i okoliczne wioski przed niemieckimi ekspedycjami, między innymi w Sierakowie i Borkowie.

Doktor Tomasz Domański
Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach